Als je onderneming het financieel moeilijk heeft, duikt vroeg of laat één vraag op: kan dit ook mijn eigen spaargeld, mijn huis, mijn gezin raken?

Het eerlijke antwoord: meestal niet, maar niet altijd. Een vennootschap houdt je privévermogen in principe gescheiden van de schulden van je onderneming. Een faillissement maakt je dus niet automatisch persoonlijk aansprakelijk. Wat wel telt, is hoe je als bestuurder gehandeld hebt in de periode ervoor.

Dat is goed nieuws, want het betekent dat je zelf veel in handen hebt.

Wanneer wordt een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?

Gaat een onderneming failliet, dan stelt de rechtbank een curator aan. Die wikkelt het faillissement af en kijkt daarbij ook naar het bestuur. Wat een curator precies doet, lees je hier. Het Wetboek van Economisch Recht (Boek XX) geeft hem verschillende gronden om een bestuurder aan te spreken.

Doorgaan terwijl er geen redelijk vooruitzicht meer is. Dit heet wrongful trading (art. XX.227 WER). Het gaat om het moment waarop je wist of had moeten weten dat de onderneming kennelijk niet meer te redden was en een faillissement niet meer te vermijden. Heb je vanaf dat kantelmoment niet gehandeld zoals een voorzichtige en redelijke bestuurder, dan kan je aansprakelijk zijn. Deze regel geldt voor alle vennootschappen, ook de kleinste.

Een kennelijk grove fout die heeft bijgedragen tot het faillissement (art. XX.225 WER). Dat is meer dan een verkeerde inschatting. Denk aan bewust risico’s nemen die geen redelijke bestuurder zou nemen. Deze grond geldt niet voor kleine vennootschappen met een gemiddelde omzet onder 620.000 euro (zonder btw) en een balanstotaal van niet meer dan 370.000 euro. Ook je schuld aan de vennootschap wegwerken met een dividend dat je zelf voorstelt, kan zo’n fout zijn. Meer daarover lees je in onze blog over een rekening-courant in het rood.

Te laat aangifte doen van het faillissement. Kan je onderneming haar schulden niet meer betalen en krijgt ze geen krediet meer, dan moet ze binnen een maand aangifte doen (art. XX.102 WER). Wie te lang wacht, laat de schulden verder oplopen. Hoe je die aangifte goed voorbereidt, lees je hier.

Formaliteiten die niet gevolgd zijn. Een jaarrekening die niet of te laat werd neergelegd, of een alarmbelprocedure die werd overgeslagen, zijn op zich geen bewijs van aansprakelijkheid. Voor een curator zijn het signalen dat het bestuur de situatie niet volgde.

Rechtstreeks aangesproken door een contractpartij. Sinds 1 januari 2025 kan een klant, leverancier of andere contractpartij van je vennootschap ook jou als bestuurder rechtstreeks aanspreken voor een fout, naast de vennootschap zelf (art. 6.3 Burgerlijk Wetboek). Vroeger was dat grotendeels uitgesloten. Voor contracten van vóór 2025 is nog niet helemaal duidelijk hoe die nieuwe regel uitpakt. Die vordering staat los van een faillissement. Ze kan dus ook spelen als je onderneming het gewoon moeilijk heeft.

De alarmbelprocedure: wat je moet doen

De alarmbelprocedure verplicht het bestuur om de algemene vergadering samen te roepen als de financiële gezondheid van de vennootschap in gevaar komt. Die vergadering beslist dan of de vennootschap doorgaat, en met welke maatregelen.

Wanneer de alarmbel afgaat, hangt af van de vennootschapsvorm:

  • In een BV (art. 5:153 WVV) zodra het netto-actief negatief is of dreigt te worden, of zodra niet langer vaststaat dat de vennootschap haar schulden de komende twaalf maanden kan betalen naarmate ze opeisbaar worden.
  • In een NV (art. 7:228 WVV) zodra het netto-actief onder bepaalde drempels zakt die gekoppeld zijn aan het kapitaal.

De BV heeft sinds het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen geen kapitaal meer. Lees je ergens dat de alarmbel afgaat bij “de helft of een kwart van het kapitaal”, dan gaat het over de NV of over de oude regels.

Twijfel je of je onderneming nog gezond genoeg is? Doe de check.

Hoe bescherm je jezelf?

Tijdig handelen is de sterkste bescherming. Bij wrongful trading kijkt de rechter naar wat je deed vanaf het kantelmoment. Een bestuurder die problemen ziet, advies vraagt en een plan uitwerkt, staat sterker dan iemand die afwacht. Dat plan kan een akkoord met schuldeisers zijn, een buitengerechtelijke reorganisatie of een gerechtelijke reorganisatie (vroeger WCO). Niet elke poging slaagt. Maar je toont wel dat je als redelijk bestuurder gehandeld hebt.

Houd je formaliteiten op orde. Leg de jaarrekening tijdig neer, pas de alarmbelprocedure toe als het moet, houd je UBO-register actueel en noteer belangrijke beslissingen. Het kost weinig tijd en het toont achteraf hoe je de situatie opvolgde. Laat je het UBO-register liggen, dan riskeer je bovendien een administratieve boete van 250 tot 50.000 euro. Sinds eind 2023 kan de KBO een vennootschap ook doorhalen als ze haar gegevens niet doorgeeft.

Ken de wettelijke beperking, en haar grenzen. Sinds het WVV is de aansprakelijkheid van bestuurders beperkt tot een maximumbedrag dat afhangt van de grootte van de vennootschap (art. 2:57 WVV). Die beperking geldt alleen voor een toevallige lichte fout. Bij een zware of herhaalde fout, bij opzet of bij een kennelijk grove fout bescherm je je er in de praktijk niet mee.

Laat je contracten meewerken. Beperkt je vennootschap in haar contracten of algemene voorwaarden haar aansprakelijkheid, dan kan jij je als bestuurder in principe op dezelfde clausules beroepen, behalve bij opzet. Duidelijke voorwaarden beschermen dus niet alleen je onderneming, maar ook jou. Hoe je met je algemene voorwaarden sterker staat, lees je hier.

Overweeg een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. Een D&O-verzekering (Directors & Officers) kan de financiële gevolgen en de kosten van je verdediging dekken. Lees de uitsluitingen goed na, want niet elk risico is verzekerd.

Wat als je nu al twijfelt?

Je hoeft niet te wachten tot het faillissement dichtbij is. Hoe vroeger je de situatie bekijkt, hoe meer opties er openblijven, voor je onderneming en voor jezelf.

Finsolution geeft je een onafhankelijk en eerlijk beeld van waar je staat, ook als het nieuws niet goed is. Daarna weet je welke stappen mogelijk zijn en welke de eerste is. Wil je eerst meer weten over de gevolgen voor je privévermogen of welke oplossingen er zijn? Lees dan verder.

Plan een kennismaking