Een curator is de persoon die de ondernemingsrechtbank aanstelt om een failliete onderneming af te wikkelen. Hij beheert de bezittingen en de schulden, maakt de activa te gelde en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers. Voor jou als ondernemer is hij ook je belangrijkste gesprekspartner in de maanden die volgen.

Voor veel mensen is dat eerste contact het meest gevreesde moment van de hele procedure. Dat is begrijpelijk. Je weet niet wie er komt, wat er gevraagd wordt en wat je wel of niet moet zeggen. Deze pagina zet op een rij hoe dat in de praktijk verloopt.

Wanneer komt de curator langs?

De curator wordt aangesteld in hetzelfde vonnis waarin je onderneming failliet wordt verklaard. Vanaf dat moment neemt hij het beheer over.

Er staat geen wettelijke termijn op het eerste bezoek. In de praktijk gebeurt dat kort na het vonnis, meestal binnen enkele dagen tot een paar weken. Hoe snel het gaat, hangt af van de rechtbank, van de drukte bij de curator en van wat er te bekijken valt. Een dienstenbedrijf zonder voorraad vraagt minder ter plaatse dan een werkplaats met machines.

Wat er tijdens dat eerste contact gebeurt:

  • de curator maakt een inventaris van wat er is: voorraad, materiaal, rollend materieel, openstaande facturen;
  • hij vraagt naar de boekhouding, de lopende contracten en de bankrekeningen;
  • hij kijkt na of er zaken zijn die verder onderzoek vragen.

Het is geen ondervraging. Het is een gesprek over hoe de onderneming ervoor stond en waar de stukken zich bevinden.

Wat wordt er van jou verwacht?

Als gefailleerde of als bestuurder heb je een aantal verplichtingen tegenover de curator. Die staan in Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht.

Concreet betekent dat:

  • je schrijft je in in het register (RegSol) met een elektronisch adres waarop je bereikbaar bent;
  • je verstrekt alle inlichtingen die de curator vraagt;
  • je geeft gevolg aan zijn uitnodigingen.

Deze verplichtingen zijn niet vrijblijvend: wie ze naast zich neerlegt, riskeert strafrechtelijke gevolgen. Omgekeerd werkt meewerken in jouw voordeel. De curator brengt later verslag uit over jouw houding tijdens de procedure, en dat verslag speelt mee wanneer de rechtbank oordeelt over de kwijtschelding van je restschulden.

Voor wie werkt de curator?

Dit is de vraag die het vaakst voor verwarring zorgt. De curator is geen advocaat van jou, en ook niet van je schuldeisers. Hij treedt op in opdracht van de rechtbank en behartigt het belang van de boedel, dus van alle betrokkenen samen.

Dat heeft twee gevolgen. Je kan van hem geen advies verwachten over jouw persoonlijke positie. En je hoeft hem ook niet te wantrouwen: zijn taak is de zaak correct afwikkelen, niet jou iets aandoen.

Wil je iemand die wél naast jou staat en je situatie helpt inschatten, dan schakel je daarvoor een eigen adviseur of advocaat in.

Hoe verloopt het daarna?

Na de inventaris volgt de rest van de procedure in grote lijnen zo:

  1. Schuldeisers dienen hun vordering in. Sinds 1 september 2023 gebeurt dat binnen een maand na het faillissementsvonnis. Voordien was dat drie maanden.
  2. De curator verifieert de schuldvorderingen. Hij gaat na welke schulden aanvaard worden en welke betwist.
  3. De activa worden te gelde gemaakt. Voorraad, materiaal en eventueel vastgoed worden verkocht.
  4. De opbrengst wordt verdeeld. Dat gebeurt volgens een wettelijke rangorde, waarbij schuldeisers met een voorrecht eerst aan bod komen.
  5. Het faillissement wordt gesloten. De curator brengt verslag uit bij de rechtbank.

Hoe lang dat duurt, verschilt sterk. Een klein dossier zonder betwistingen is een stuk sneller afgerond dan een dossier met vastgoed, lopende geschillen of een uitgebreide schuldenlast.

En je restschulden?

Ben je een natuurlijke persoon, bijvoorbeeld een zelfstandige met een eenmanszaak, dan bestaat er een regeling voor de schulden die na de vereffening onbetaald blijven.

Voor faillissementen geopend vanaf 1 september 2023 wordt die kwijtschelding in principe automatisch behandeld bij de sluiting van het faillissement. Je hoeft daar geen apart verzoek meer voor in te dienen, zoals vroeger wel het geval was. De curator legt daarover een verslag neer, en schuldeisers of het openbaar ministerie kunnen zich nog verzetten wanneer er sprake zou zijn van een kennelijk grove fout.

Voor faillissementen die vóór die datum werden geopend, geldt de oude regeling nog wel.

Veelgestelde vragen

Wanneer komt de curator langs na een faillissement? De curator wordt aangesteld bij het faillissementsvonnis en neemt kort daarna contact op. Er is geen wettelijke termijn; in de praktijk gaat het om enkele dagen tot een paar weken, afhankelijk van de rechtbank en de omvang van het dossier.

Moet ik de curator alles vertellen? Ja. Je bent wettelijk verplicht om alle gevraagde inlichtingen te verstrekken en gevolg te geven aan zijn uitnodigingen. Weigeren kan strafrechtelijke gevolgen hebben.

Is de curator mijn tegenstander? Nee. De curator werkt in opdracht van de rechtbank en behartigt het belang van alle betrokkenen. Hij verdedigt jouw persoonlijke belang niet, maar hij werkt ook niet tegen jou.

Kan de curator aan mijn privébezittingen? Bij een eenmanszaak vallen privébezittingen in principe mee in de boedel, omdat er geen juridische scheiding is tussen jou en de zaak. Bij een BV of NV blijft je privévermogen in principe buiten schot, tenzij je persoonlijk borg stond of er sprake is van bestuurdersfouten.

Hoe lang duurt een faillissement in België? Dat verschilt sterk per dossier. Een klein faillissement zonder betwistingen kan binnen een jaar afgesloten worden. Dossiers met vastgoed, geschillen of veel schuldeisers lopen doorgaans een stuk langer.

Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken

De curator wikkelt de zaak af. Wat hij niet doet, is jouw persoonlijke situatie bekijken: wat er voor jou nog mogelijk is, waar je aansprakelijk zou kunnen zijn en hoe een herstart eruit kan zien.

Daar denken wij met je mee. We beginnen met een gesprek over waar je vandaag staat.

Sta je nog vóór het faillissement en loopt de zaak nog? Dan zijn er mogelijk andere wegen. Lees wat een gerechtelijke reorganisatie inhoudt.