Wanneer betalingen zich opstapelen en de marges onder druk staan, voelt elke dag zwaarder. Op een bepaald moment komt de vraag: is er nog een weg vooruit, of is het tijd om te stoppen?

Beide antwoorden zijn geldig. Voor allebei bestaat er een aanpak. Op deze pagina lees je wat een faillissement precies is, wanneer het aan de orde is en wat het voor jou persoonlijk betekent. Zo kan je beslissen op basis van feiten, niet op basis van angst.

Wat is een faillissement?

Een faillissement is een procedure waarbij de ondernemingsrechtbank vaststelt dat een onderneming niet meer verder kan. Daarvoor moeten twee voorwaarden tegelijk vervuld zijn:

  • De onderneming is op duurzame wijze opgehouden te betalen. Niet één factuur die laat is, maar een blijvend tekort.
  • Het krediet is geschokt. Schuldeisers, banken en leveranciers vertrouwen er niet meer op dat ze betaald worden.

Wordt het faillissement uitgesproken, dan stelt de rechtbank een curator aan. Die neemt het beheer van de onderneming over, verkoopt wat er te verkopen valt en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers.

Wie kan failliet gaan?

Sinds 1 mei 2018 kan elke onderneming failliet gaan. Dat betekent:

  • vennootschappen, zoals een bv, nv of cv;
  • zelfstandigen met een eenmanszaak, in hoofd- of bijberoep;
  • vrije beroepen, zoals artsen, architecten of advocaten;
  • vzw’s.

Dat onderscheid tussen een vennootschap en een eenmanszaak is belangrijk. Bij een vennootschap gaat de vennootschap failliet, niet jij. Bij een eenmanszaak ben jij als natuurlijke persoon de gefailleerde. Verderop lees je wat dat voor je privévermogen betekent.

Waarom vroeg ingrijpen het verschil maakt

Veel ondernemers proberen het eerst zelf op te lossen. Ze maken afbetalingsafspraken die op papier haalbaar lijken, gebaseerd op vaste kosten zoals huur, leasing en leveranciers.

Wat daarbij vaak vergeten wordt: btw, belastingen, sociale bijdragen, RSZ en bedrijfsvoorheffing. Dat geld moet er later ook nog zijn, maar is tegen dan meestal al uitgegeven. Wanneer die schulden opeisbaar worden, komt alles tegelijk: grote bedragen, korte termijnen en plots heel veel druk.

Wie vroeg aan de bel trekt, heeft meer keuze. Dan is er nog ruimte voor een reorganisatie, een akkoord met schuldeisers of een andere oplossing. Wie wacht, ziet die opties één voor één verdwijnen.

De aangifteplicht: binnen een maand

Is je onderneming duurzaam opgehouden te betalen en is haar krediet geschokt, dan moet je binnen een maand aangifte doen van faillissement. Dat gebeurt elektronisch, via het Centraal Register Solvabiliteit (Regsol).

Die termijn is belangrijk voor bestuurders. Wie te laat aangifte doet, begaat een fout waarvoor hij aansprakelijk kan worden gesteld. Daarnaast kan de curator achteraf vaststellen dat je al eerder bent opgehouden te betalen dan de datum van het vonnis. Handelingen uit die periode kunnen dan ongedaan gemaakt worden.

Dat is geen reden tot paniek, wel een reden om niet te lang te wachten met advies.

→ Lees meer: Bescherming tegen financiële aansprakelijkheid voor bestuurders

Hoe verloopt een faillissement?

Een faillissement kan op twee manieren starten: je doet zelf aangifte, of een schuldeiser vraagt het aan bij de rechtbank. In beide gevallen beslist de ondernemingsrechtbank.

Na het vonnis neemt de curator het over. Hij inventariseert wat er is, verkoopt de activa, onderzoekt hoe het zover is gekomen en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers. Jij blijft verplicht om mee te werken en informatie te geven.

→ Lees meer: Faillissement aanvragen: zo vermijd je dure fouten
→ Lees meer: Wat doet een curator bij een faillissement?
→ Lees meer: Hoe verloopt een faillissement in België?

Wat betekent een faillissement voor jou persoonlijk?

Ben je zelfstandige met een eenmanszaak? Dan hoopt je grootste zorg waarschijnlijk: blijf ik achter met schulden? Sinds 1 september 2023 krijg je als natuurlijke persoon in principe automatisch kwijtschelding van je restschulden bij de sluiting van het faillissement. Je hoeft daar zelf niets voor aan te vragen. De curator kan zich daar wel tegen verzetten, bijvoorbeeld als je onvoldoende hebt meegewerkt of verkeerde informatie hebt gegeven. Meewerken loont dus.

Je gezinswoning kan je als zelfstandige beschermen met een verklaring van onbeslagbaarheid. Die geldt wel alleen tegenover schuldeisers waarvan de schuld ontstaan is nadat je de verklaring hebt afgelegd. Wie dit overweegt, doet het dus beter vroeg dan laat.

Ben je zaakvoerder van een vennootschap? Dan is het je vennootschap die failliet gaat, niet jij. Je privévermogen blijft in principe buiten schot, tenzij je persoonlijk borg stond of als bestuurder aansprakelijk wordt gesteld.

→ Lees meer: Failliet gaan: wat betekent dit voor je privévermogen?
→ Lees meer: Faillissement en partnerbescherming: wat betekent dit voor je gezin?

Is een faillissement de enige uitweg?

Niet altijd. Afhankelijk van je situatie zijn er andere wegen:

  • Gerechtelijke reorganisatie. Je krijgt bescherming tegen schuldeisers en tijd om een akkoord of plan uit te werken, terwijl je bedrijf blijft draaien.
  • Buitengerechtelijke reorganisatie. Je onderhandelt rechtstreeks met schuldeisers, zonder rechtbank.
  • Alternatieve financiering. Is het probleem vooral een tijdelijk liquiditeitstekort, dan kan financiering via partners soms volstaan.
  • Een besloten voorbereiding van het faillissement. Sinds 1 september 2023 kan je in stilte voorbereiden dat activiteiten worden overgenomen, zodat ze kunnen doorgaan, ook als de onderneming zelf niet te redden is.

Welke weg past, hangt af van je cijfers, je schuldeisers en wat je zelf wil. Daarom loont het om die keuze vroeg te bekijken.

→ Lees meer: Wat is een gerechtelijke reorganisatie (WCO)?

Na het faillissement: opnieuw beginnen

Een faillissement is een einde, maar niet noodzakelijk het einde van je ondernemerschap. Veel ondernemers starten later opnieuw, met de lessen van de eerste keer. Er zijn wel regels over wat mag en wat niet.

→ Lees meer: Heropstarten na faillissement: wat mag en wat niet?

Veelgestelde vragen

Kan een vzw failliet gaan?
Ja. Sinds 1 mei 2018 kunnen vzw’s, net als vrije beroepen, failliet verklaard worden.

Moet ik zelf aangifte doen?
Als de voorwaarden vervuld zijn, ja. Je moet binnen een maand na het ophouden van betalen aangifte doen. Te lang wachten kan gevolgen hebben voor je als bestuurder.

Blijf ik na een faillissement met schulden zitten?
Als natuurlijke persoon krijg je in principe automatisch kwijtschelding van je restschulden bij de sluiting van het faillissement, op voorwaarde dat je goed meewerkt. Bij een vennootschap gaat de vennootschap failliet. Of jij persoonlijk aansprakelijk bent, hangt af van borgstellingen en van je rol als bestuurder.

Je hoeft dit niet alleen te dragen

Of je nu wil weten of er nog een weg vooruit is, of hoe je een faillissement goed aanpakt: Finsolution bekijkt samen met jou wat mogelijk is. Zonder oordeel, met kennis van zaken. Plan een kennismakingsgesprek en we zetten je opties en de volgende stap op een rij.

Contacteer ons